De stichting Cartographiae Historicae Cathedra wil door middel van fondsenwerving het bestaan van de leerstoel historische cartografie op lange termijn zeker stellen. Daarnaast wil de stichting zich inzetten voor financiering van secretariële ondersteuning en van tenminste een assistent in opleiding, zodat door het aantrekken van jong talent het vakgebied verder kan worden ontwikkeld.
secr.: Mw. P.J.W. van Gestel - van het Schip
Het Gewat 16
5258 KL Berlicum

Leerstoel historische cartografie aan de Universiteit van Amsterdam

De enige universitaire opleiding historische cartografie ter wereld was tot 2013 gevestigd aan de Universiteit Utrecht. Deze leerstoel werd 35 jaar geleden toegekend aan dr. Günter Schilder. De leerstoel is sindsdien een knooppunt voor nationale en internationale contacten.

In september 2004 ging professor Schilder met emeritaat en sindsdien is de leerstoel historische cartografie niet bezet. Het is van groot wetenschappelijk belang, dat de leerstoel zo spoedig mogelijk weer wordt ingesteld. Om financiering van buitenaf mogelijk te maken is in november 2005 de Stichting Cartographiae Historicae Cathedra opgericht, die als doel heeft deze unieke leerstoel opnieuw in te stellen en in stand te houden en daarmee te waarborgen dat lopende onderzoeken en publicaties kunnen doorgaan en dat in de toekomst nieuwe projecten kunnen worden gestart.

Sinds 1 juni 2013 is de vakgroep Historische Cartografie geïntegreerd in en opgenomen bij de Bijzondere Collecties aan de Universiteit van Amsterdam. Na een succesvolle werving zal daar in 2015 een nieuwe bijzonder hoogleraar historische cartografie worden geïnstalleerd.

Explokart

Professor Schilder is de initiator geweest van het historischcartografische onderzoeksprogramma Explokart. De doelstelling van dit programma is de inventarisatie, beschrijving en de facsimilering van Nederlandse cartografische documenten. De publicaties van Explokart ontsluiten deze documenten en geven wetenschappelijke analyses van het materiaal. Mede door het onderzoek en de publicaties van Explokart zijn in de afgelopen 25 jaar de mogelijkheden voor het gebruik van oude cartografische documenten als bron van onderzoek voor verschillende wetenschappelijke disciplines enorm toegenomen.
Informatie over Explokart.
       

Onderzoek en publicaties

De in Utrecht toegepaste onderzoeksmethoden hebben internationale waardering gevonden en de behaalde resultaten van de stafleden hebben bijgedragen tot de goede naam, die het Nederlandse onderzoek op dit vakgebied geniet. Er zijn belangrijke standaardwerken verschenen, en er wordt nog aan series gewerkt:
  • Monumenta Cartographica Neerlandica, Beschrijving en analyse met reproducties, in 9 delen, van zeldzame in Nederland verschenen kaarten, voltooid in 2013. Projectinformatie.
  • Koeman’s Atlantes Neerlandici, Bibliografie van alle in Nederland verschenen atlassen, 8 delen, waarvan 4 delen zijn verschenen Projectinformatie.
  • The Atlas Blaeu-Van der Hem, Wetenschappelijke catalogus van de belangrijkste verzamelatlas uit de 17de eeuw (46 banden), in 6 delen, voltooid in 2008 Projectinformatie.
Bijzonder is de inzet van zeer gekwalificeerde vrijwilligers, die onder begeleiding van de staf van Explokart thema’s in de historische cartografie onderzoeken, die anders door tijdgebrek van de vaste staf zouden blijven liggen. Veertien projecten zijn gepubliceerd:
  1. D. Blonk & J. Blonk-van der Wijst, Hollandia Comitatus: Een kartobibliografie van Holland.
  2. H. Deys, M. Franssen, V. van Hezik, F. te Raa en E. Walsmit, Guicciardini Illustratus: Kartobibliografie van kaarten en prenten in de Beschrijving van de Nederlanden door Lodovico Guicciardini.
  3. J. Smits, Petermann's Maps: carto-bibliography of the maps in Petermanns Geographische Mitteilungen, 1855-1945.
  4. P.J. de Rijke, Frisia Dominium: Kaarten van de provincie Friesland tot 1850. Geschiedenis en cartobibliografie.
  5. P.W.A. Broeders, Gijsbert Franco baron von Derfelden van Hinderstein (1783-1857): Leven en werk van 'eene ware specialiteit' in kaart gebracht.
  6. Paula van Gestel-van het Schip en Peter van der Krogt (ed.), Mappæ Antiquæ: Liber Amicorum Günter Schilder.
  7. Richard L. Betz, The mapping of Africa: A Cartobibliography of Printed Maps of the African continent to 1700.
  8. Marco van Egmond, Covens & Mortier. A Map Publishing House in Amsterdam 1685-1866.
  9. Erik Walsmit, Hans Kloosterboer, Nils Persson en Rinus Ostermann, Spiegel van de Zuiderzee: Geschiedenis en Cartobibliografie van de Zuiderzee en het Hollands Waddengebied.
  10. Günter Schilder and Hans Kok, Sailing for the East: History & Catalogue of Manuscript Charts on vellum of the Dutch East India Company (VOC) 1602-1799.
  11. Dirk en Joanna Blonk-van der Wijst, Zelandia Comitatus. Geschiedenis en Cartobibliografie van de provincie Zeeland tot 1860.
  12. Paul van den Brink, Dienstbare kaarten. Een cartografische geschiedenis van het Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap en het Tijdschrift, 1873-1966.
  13. Paula van Gestel-van het Schip, Joop Kaashoek, Jaap Molenaar, Rob Poelijoe, Henk Schipper, Hans van der Zwan, Maps in books of Russia and Poland in Dutch collections up to 1800, edited in the Netherlands.
  14. Jason C. Hubbard, Japoniæ Insvlæ. Historical Introduction and Cartobibliography of the European Printed Maps of Japan to 1800.
Verschillende andere projecten zijn in voorbereiding.

       

Explokart heeft ter ondersteuning van de publicatie van deze projecten door de vrijwilligers in 2002 een grote subsidie ontvangen van het VSBfonds (informatie).

Onderwijs

Het vak historische cartografie is een onderdeel van de studies geschiedenis en sociale en fysische geografie en is het enige vak op dit gebied, dat aan een Nederlandse universiteit wordt onderwezen. De belangstelling voor dit vak is de laatste jaren enorm toegenomen, wat heeft geleid tot een verdubbeling van het aantal studenten ten opzichte van 10 jaar geleden. Ook studenten van andere universiteiten volgen dit bijvak in toenemende mate. Het begeleiden van promovendi is eveneens een belangrijk onderdeel van deze leerstoel.

 

Noodzaak tot behoud van de leerstoel

Professor Schilder blijft voorlopig beschikbaar als adviseur en begeleider van het Explokart programma. De personele bezetting van Explokart bestaat sedert zijn emeritaat nog slechts uit een universitair hoofddocent en en een vrijwillige projectleider. Deze bezetting is veel te klein voor het waarborgen van de continuïteit van het onderzoek en onderwijs, zoals dat op dit moment aan de orde is. Hierdoor loopt het voortbestaan van Explokart gevaar. Alleen een leerstoel kan een stevig fundament bieden voor het behoud en het voortbestaan van het onderzoeksprogramma Explokart. Deze zal ook ondersteuning nodig hebben voor het vele redactionele en administratieve werk dat aan de uitgave van de publicaties en het begeleiden van de onderzoekers verbonden is.

De nu op handen zijnde aanstelling van een nieuwe hoogleraar is een enorme versterking van de vakgroep maar nog niet voldoende om het voortbestaan volledig te garanderen.

De vakgroep zal uitgebreid moeten worden met medewerkers en promovendi.

Comité van aanbeveling

Jonkheer dr. P.A.C. Beelaerts van Blokland
Prof. dr. H.J.A. van Ginkel
Mr. F. Korthals Altes
Prof. drs. F.A. Maljers
Dr. H.H.F. Wijffels

Sponsor worden?

Onderschrijft U de doelstellingen van de Stichting Cartographiae Historicae Cathedra en wilt U graag sponsor worden? Vult U dan bijgevoegde aanmeldingsformulier in. Het is een PDF-formulier dat U kunt openen of downloaden en afdrukken. Na invulling en ondertekening kunt U het versturen naar het secretariaat, of inscannen en als e-mailbijlage versturen.

De Stichting Cartographiae Historicae Cathedra is aangemerkt als een instelling als bedoeld in artikel 32, lid 1, onderdeel 3 en artikel 33, lid 1, onderdeel 4 van de Successiewet 1956. Dat betekent dat particuliere giften onder voorwaarden aftrekbaar zijn voor de inkomstenbelasting.

Periodieke giften worden in het jaar van betaling voor het volle bedrag in aanmerking genomen indien zij berusten op een bij notariële akte van schenking aangegane verplichting om jaarlijks vaste en gelijkmatige uitkeringen te doen gedurende vijf of meer jaren, doch welke uitkeringen gelijk eindigen bij overlijden van de schenker.

Andere giften worden in aanmerking genomen indien zij met schriftelijke bescheiden kunnen worden aangetoond en voor zover zij tezamen zowel € 60 als 1 % van het verzamelinkomen voor toepassing van de persoonsgebonden aftrek te boven gaan en vervolgens tot ten hoogste 10% van dat hiervoor bedoelde verzamelinkomen.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met het secretariaat van de Stichting CHC:
Mw. P.J.W. van Gestel - van het Schip
Het Gewat 16
5258 KL Berlicum


Telefoon:
073-503 7105 of
020-525 2355

E-mail:


Laatste wijziging info@hist-cart-cathedra.nl.